Państwowe Gospodarstwa Rolne w Polsce (w tym (PGR) ZR [Zakład Rolny] Sokoły Jeziorne)
Główne powody i czynniki, które doprowadziły do utworzenia PGR-ów:
Ideologia komunistyczna i sowietyzacja: Władze dążyły do zakorzenienia socjalizmu na polskiej wsi. Początkowo próbowano nakłonić rolników do tworzenia spółdzielni produkcyjnych (kolektywizacja), a gdy to napotkało opór, postawiono na państwowe przedsiębiorstwa rolne.
Przejęcie majątków po reformie rolnej: Na mocy dekretu o reformie rolnej z dnia 6 września 1944 r. Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego o przeprowadzeniu reformy rolnej Dz.U. 1944 nr 4 poz. 17 z dnia 6 września 1944 r. [➚]
         [tekst jednolity Dz.U. 1945 nr 3 poz. 13 z dnia 18 stycznia 1945 r.] [ ] odebrano ziemię dawnym właścicielom ziemskim (m.in. dawne majątki ziemskie powyżej 50 lub 100 ha oraz ziemie opuszczone na tzw. Ziemiach Odzyskanych*) ). Część gruntów podzielono między chłopów, jednak największe majątki, lasy oraz zakłady przetwórcze zatrzymało państwo, tworząc z nich bazę pod przyszłe PGR-y.
Zagospodarowanie Ziem Odzyskanych:
PGR-y Najwięcej PGR-ów powstało na Dolnym Śląsku, Mazurach oraz Pomorzu Zachodnim.
Tereny te, opuszczone przez ludność niemiecką, charakteryzowały się wielkimi, gotowymi strukturami folwarcznymi i pałacowymi. Państwo nie miało wystarczającej liczby osadników, by podzielić te ogromne obszary na małe gospodarstwa, dlatego najłatwiej było zarządzać nimi centralnie.
Intensyfikacja i modernizacja produkcji: Ówczesna władza zakładała, że wielkoobszarowe rolnictwo państwowe będzie bardziej wydajne niż rozdrobnione gospodarstwa chłopskie. PGR-y miały stać się nowoczesnymi przedsiębiorstwami, które łatwiej było wyposażyć w deficytowe ciągniki i maszyny rolnicze.
Kontrola nad dostawami żywności: Dzięki państwowym gospodarstwom monopol władzy nad dystrybucją żywności w kraju był silniejszy, co pozwalało na łatwiejsze zaopatrywanie dynamicznie rozwijających się miast i robotników w fabrykach.

Podstawy prawne tworzenia PGR w Polsce
Państwowe Gospodarstwa Rolne tworzono na mocy przepisów:
  1. Dekret o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych z dnia 3 stycznia 1947 r. Dekret o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych Dz.U. 1947 nr 8 poz. 42 z dnia: 3 stycznia 1947 r. [➚] ;
    [ tekst jednolity: nieobowiązujący - uchylona podstawa prawna dnia 31 grudnia 1950 r. ]     ,
  2. Ogólna Ustawa o utworzeniu Państwowych Gospodarstw Rolnych (Przepisy łączące dotychczasowe państwowe majątki ziemskie w jedną strukturę - symboliczna i formalna data wejścia przepisów w życie: 1 stycznia 1949 roku - (Przepisy nie publikowane w ISAP)).
  3. Uchwała Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów (KERM) z dnia 12 lutego 1949 roku w sprawie utworzenia przedsiębiorstw „Państwowe Gospodarstwa Rolne” [pełny tekst znajduje się w Archiwum Akt Nowych] (Uchwała nie publikowana w ISAP).
    Zasadnicza treść i skutki prawne sprowadzały się do następujących punktów:
    1. Połączenie dotychczasowych instytucji: Na mocy uchwały dokonano likwidacji i scalenia trzech dotychczas działających podmiotów ziemskich i hodowlanych - trzech istniejących wcześniej państwowych instytucji rolniczych:
      1. Państwowych Nieruchomości Ziemskich (PNZ)
      2. Państwowych Zakładów Hodowli Koni (PZHK)
      3. Państwowych Zakładów Hodowli Roślin (PZHR)
      Majątek tych instytucji opierał się w głównej mierze na gruntach i infrastrukturze przejętych przez państwo na mocy ww. Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.
    2. Scentralizowanie zarządu: Uchwała nakazała utworzenie jednej, centralnej struktury kierowniczej (późniejszego Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych), która miała odgórnie nadzorować nowo powstałe wielkoobszarowe przedsiębiorstwa państwowe.
    3. Definicja celów gospodarczych: Nowe podmioty (PGR-y) miały realizować narzucone przez państwo plany gospodarcze, w tym masową produkcję towarową (zboże, mięso, mleko) na potrzeby miast oraz dostarczanie kwalifikowanego materiału siewnego i zarodowego dla całego rolnictwa.
    4. Cel ideologiczny: Uchwała sankcjonowała początek tzw. „bitwy o wieś” i kolektywizacji. PGR-y miały w praktyce udowodnić „wyższość socjalistycznej gospodarki rolnej” nad gospodarstwami indywidualnymi (chłopskimi).

    4. Choć polityczną decyzję o powołaniu PGR podjął Uchwałą Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów w lutym 1949 roku, to formalno-prawne wykonanie tej uchwały nastąpiło na mocy poniższego Zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 29 marca 1949 roku.

  4. Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 29 marca 1949 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu i Prezesem Centralnego Urzędu Planowania, o utworzeniu Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych Dekret o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych M.P. 1949 nr 19 poz. 286 z dnia: 29 marca 1949 r. [➚] ;
    [ tekst jednolity: nieobowiązujący - uchylona podstawa prawna dnia 31 grudnia 1950 r. ]     , dla którego podstawą prawną był ww. dekret z dnia 3 stycznia 1947 r.,
  5. Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 31 grudnia 1949 r. o utworzeniu Okręgowych Zarządów Państwowych Gospodarstw Rolnych Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych o utworzeniu Okręgowych Zarządów Państwowych Gospodarstw Rolnych M.P. 1950 nr 13 poz. 138 z dnia: 31 grudnia 1949 r. [➚] ;
    [ tekst jednolity: nieobowiązujący - uchylona podstawa prawna dnia 28 października 1950 r. ]     ,
  6. Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 31 grudnia 1949 r. o nadaniu statutu Centralnemu Zarządowi Państwowych Gospodarstw Rolnych Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych o nadaniu statutu Centralnemu Zarządowi Państwowych Gospodarstw Rolnych M.P. 1950 nr 6 poz. 62 z dnia: 31 grudnia 1949 r. [➚] ;
    [ tekst jednolity: nieobowiązujący - uchylona podstawa prawna dnia 28 października 1950 r. ]     ,
  7. Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 31 grudnia 1949 r.w sprawie utworzenia Centralnego Zarządu Państwowych Ośrodków Maszynowych Zarządzenie w sprawie utworzenia Centralnego Zarządu Państwowych Ośrodków Maszynowych M.P. 1950 nr 11 poz. 118 z dnia: 31 grudnia 1949 r. [➚] ;
    [ tekst jednolity: nieobowiązujący - uchylona podstawa prawna dnia 28 października 1950 r. ]     ,
  8. Zarządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 31 grudnia 1949 r. o utworzeniu Rejonowych Zarządów Hodowli Roślin Państwowych Gospodarstw Rolnych Zarządzenie o utworzeniu Rejonowych Zarządów Hodowli Roślin Państwowych Gospodarstw Rolnych M.P. 1950 nr 13 poz. 137 z dnia: 31 grudnia 1949 r. [➚] ;
    [ tekst jednolity: nieobowiązujący - uchylona podstawa prawna dnia 28 października 1950 r. ]     .
Struktury PGR - Ewolucja historyczna
1949: Utworzenie Zespołów PGR w ramach ogólnej reorganizacji administracji świeżo powołanego sektora państwowych gospodarstw.
1952: Zespoły otrzymały status przedsiębiorstw państwowych działających na pełnym wewnętrznym rozrachunku gospodarczym.
1954 - 1956: Likwidacja okręgowych zarządów i powołanie w ich miejsce wielozakładowych Zjednoczeń PGR. W efekcie tej centralizacji zespoły utraciły dużą część swojej samodzielności finansowej i decyzyjnej, stając się bezpośrednimi strukturami składowymi zjednoczeń.
1957 - 1991: Mniejsze PGR-y łączono bezpośrednio w większe podmioty prawne, a wśród nich:
  • kombinaty państwowych gospodarstw rolnych (KPGR),
  • państwowe gospodarstwa rolne (PGR),
  • kombinaty rolno-przemysłowe (KRP),
  • państwowe gospodarstwa rolno-przemysłowe (PGRP),
  • przedsiębiorstwa rolno-przemysłowe (PRP),
  • kombinaty rolne (KR),
  • zakłady rolne (ZR),
  • państwowe przedsiębiorstwa gospodarki rolnej (PPGR),
  • państwowe stada ogierów (SO),
  • stadniny koni (SK),
  • kombinaty ogrodnicze (KO),
  • zakłady ogrodnicze (ZO),
  • kombinaty państwowych gospodarstw ogrodniczych (KPGO),
  • państwowe gospodarstwa ogrodnicze (PGO),
  • państwowe gospodarstwa hodowlane (PGH),
  • państwowe gospodarstwa rybackie (PG Ryb.),
  • ośrodki hodowli ryb (OHR),
  • państwowe gospodarstwa szklarniowe (PGSz),
  • państwowe ośrodki hodowli zarodowej (POHZ).
PGR,  ZR  [Zakład Rolny] Sokoły Jeziorne
Historia:

Historia Zakładu Rolnego w Sokołach Jeziornych wiąże się nierozerwalnie ze specyfiką Warmii i Mazur oraz powojennym systemem zagospodarowania tzw. Ziem Odzyskanych. W przeciwieństwie do centralnej Polski, gdzie dominowały gospodarstwa indywidualne, tutaj fundamentem stały się Państwowe Gospodarstwa Rolne (PGR) oraz inne podmioty prawne budowane na bazie PGRów.
Przed 1945 rokiem wieś nosiła niemiecką nazwę Rosensee (do 1938 r. Sokollen) i opierała się na dawnych strukturach pruskich majątków ziemskich. Po przejściu frontu II wojny światowej i włączeniu tych terenów do Polski, dotychczasowi niemieccy właściciele opuścili te ziemie, a infrastruktura rolnicza (folwarki, obory, stodoły) została przejęta przez państwo polskie.
W latach 50. i 60. XX wieku obiekt działał bezpośrednio jako samodzielne Państwowe Gospodarstwo Rolne PGR Sokoły Jeziorne. W latach 70. i 80. XX wieku jednostka w Sokołach Jeziornych stała się Zakładem Rolnym ZR Sokoły Jeziorne podlegającym pod centralę, którą stanowiło Wielozakładowe Państwowe Gospodarstwo Rolne w Białej Piskiej (lub Państwowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Rolnej Biała Piska)

 

Specyfika terenu:
W miejscowości Sokoły Jeziorne (gmina Biała Piska) typy i właściwości gleb są ściśle powiązane z rzeźbą młodoglacjalną Pojezierza Mazurskiego oraz sąsiedztwem zbiorników wodnych (m.in. Jeziora Borowego i rzeki Święcek). Występują głównie gleby brunatne oraz gleby hydrogeniczne (organiczne i glejowe).

Gleby hydrogeniczne i glejowe*) ):

Występują w obniżeniach terenu oraz w bezpośrednim sąsiedztwie wód. Ze względu na wysoki poziom wód gruntowych i nadmierne uwilgotnienie wykształciły się tam czarne ziemie, gleby glejowe oraz lokalnie gleby torfowe i gytiowe (typowe dla osadów pochodzenia jeziornego.

Gleby torfowe i torfowo-murszowe*) ):

Wykształciły się w obniżeniach terenu, dolinach rzecznych oraz w sąsiedztwie jezior. Część z nich, na obszarach zmeliorowanych, uległa procesowi murszenia (przekształcenia w gleby torfowo-murszowe.

Gleby brunatne*) ) i płowe*) ):

Występują na bardziej wyniesionych fragmentach terenu, powstałe głównie na glinach zwałowych oraz piaskach gliniastych.

Gleby rdzawe i bielicowe*) ):

Występują na terenach wyżej położonych i zalesionych. Powstały z utworów sandrowych, czyli piasków i żwirów lodowcowych, charakteryzują się dużą przepuszczalnością wody oraz kwaśnym lub bardzo kwaśnym odczynem (pH).

Sokoły Jeziorne i okoliczne miejscowości charakteryzowały się dużym udziałem słabszych gleb (bielicowych, piaszczystych), co utrudniało indywidualną uprawę, dlatego wielkoobszarowe rolnictwo państwowe stało się dominującym pracodawcą w regionie.

Obszar zajmowany przez PGR Sokoły Jeziorne w odniesieniu do stanu sprzed- i po- likwidacji PGR Sokoły Jeziorne:
PGR Sokoły Jeziorne znajdował się na terenie dzisiejszego obrębu ewidencyjnego Sokoły Jeziorne (kod obrębu 0038), położonego w obszarze wiejskim gminy Biała Piska, w powiecie piskim, w województwie warmińsko-mazurskim. Cały obręb ewidencyjny Sokoły Jeziorne, na którego terenie w strukturach PRL funkcjonował dawny Zakład Rolny (Państwowe Gospodarstwo Rolne), zajmuje powierzchnię 3,6 km² (czyli 360 hektarów).
Główny trzon dawnego podwórza*) i zabudowań pegeerowskich obejmuje przede wszystkim:

Działki z grupy 13/:

- w tym m.in. dz. 13/36 (na której do dziś stoją charakterystyczne wielkogabarytowe budynki gospodarcze o powierzchniach zabudowy rzędu kilkuset metrów kwadratowych) oraz sąsiednie parcele wydzielone z dawnego wspólnego majdanu (np. 13/55).

Działki z grupy 9/ i 5/:

-(część północno-wschodnia i centralna dawnego założenia folwarcznego) – obszary te bezpośrednio graniczyły z dawnym podwórzem lub stanowiły zaplecze techniczne, place manewrowe oraz drogi wewnętrzne.

Tereny rekreacyjne i letniskowe nad Jeziorem Borowym:

Powstałe z podziału gruntów rolno-pracowniczych (w tym m.in. dawne działki z grupy 97/, np. 97/14, a także nowo wydzielone działki budowlane takie jak 58/39, 58/40, 58/41, 58/42, 58/43, 58/44, 58/45).

Pozostałe główne kontury geodezyjne w obrębie:

Tereny rolne, siedliskowe oraz drogi wewnętrzne rozciągające się w sekcjach m.in. 5/, 9/, 11/, 18/ oraz 96/.

Typ PGR:
W latach 50. i 60. XX wieku nastąpiła pełna konsolidacja gruntów w regionie i utworzono Zakład Rolny Sokoły Jeziorne, podlegający pod wieloobiektowe przedsiębiorstwo państwowe.

Model zarządzania:

Zakład Rolny (ZR), jednostka w Sokołach Jeziornych była częścią składową większego kombinatu rolniczego (tzw. Wielkoobiektowego Państwowego Gospodarstwa Rolnego) z siedzibą w jednej z większych okolicznych miejscowości (najczęściej w strukturach Kombinatu PGR Biała Piska lub sąsiednich Drygałach).

Profil produkcji:

Zakład specjalizował się w produkcji roślinno-zwierzęcej. Ze względu na bliskość Jeziora Borowego oraz uwarunkowania glebowe, obok upraw zbóż paszowych i rzepaku, kluczowym elementem była hodowla bydła mlecznego lub opasowego.

Życie lokalne:

PGR całkowicie zdominował strukturę społeczną wsi. Podobnie jak w innych majątkach w gminie Biała Piska (np. Bemowo Piskie, Drygały, Kaliszki), przy PGR Sokoły Jeziorne wzniesiono charakterystyczną zabudowę wielorodzinną (bloki mieszkalne dla pracowników (tzw. czworaki nowej ery)), infrastrukturę socjalną oraz budynki inwentarskie i magazynowe. Zakład był jedynym pracodawcą w Sokołach Jeziornych, organizując życie od pracy w polu po transport robotników.

Podwórze PGR:

Podwórze w PGR (Państwowym Gospodarstwie Rolnym) to centralny plac gospodarczy, wokół którego skupiało się całe życie produkcyjne i organizacyjne dawnego radzieckiego lub polskiego przedsiębiorstwa rolnego. Był to odpowiednik dawnego dziedzińca folwarcznego, dostosowany do skali masowej, zmechanizowanej produkcji socjalistycznej. W jego skład wchodziły zazwyczaj:
Budynki inwentarskie:
Wielkie obory, chlewnie, stajnie lub kurniki.
Infrastruktura techniczna:
Garaże dla traktorów i kombajnów, warsztaty naprawcze oraz kuźnie.
Magazyny i spichlerze:
Stodoły, silosy zbożowe, paszarnie oraz wiaty na maszyny rolnicze.
Zaplecze administracyjne:
Biuro kierownika zakładu (tzw. rządcówka lub biurowiec), wartownia oraz waga najazdowa dla samochodów i ciągników.

Pracownicy PGR Sokoły Jeziorne:
Mieszkańcy, którzy osiedlili się w dawnych Państwowych Gospodarstwach Rolnych (PGR) m.in. w rejonie Sokołów Jeziornych (powiat piski, gmina Biała Piska) oraz w sąsiednich mazurskich majątkach (jak pobliskie Kosinowo czy Wężewo), pochodzili głównie z czterech fal migracyjnych po II wojnie światowej.

Przesiedleńcy z sąsiednich regionów (Kurpie, Podlasie, Mazowsze):

Najbliższa geograficznie i bardzo liczna grupa. Byli to ludzie z przeludnionych wsi z okolic Łomży, Kolna, Grajewa czy Białegostoku, którzy poszukiwali pracy i stałego dachu nad głową na tzw. Ziemiach Odzyskanych.

Przesiedleńcy w ramach Akcji „Wisła” (1947 r.) Akcja „Wisła” – aspekty prawne Opracował: Jan Morwiński, ekspert Biura Analiz Sejmowych [➚] ; [ orka.sejm.gov.pl ] , Sprawozdanie Komisji Mniejszości Narodowych i Etnicznych Opracował: Przewodniczący Komisji i Sprawozdawca Miron Sycz [➚] Druk nr 957; [ orka.sejm.gov.pl ] :

Ludność pochodzenia ukraińskiego i łemkowskiego, którą przymusowo przesiedlono z południowo-wschodnich rejonów Polski (Bieszczady, Podkarpacie, Roztocze) na Mazury i Warmię. Wielu z nich przydzielano do pracy fizycznej w nowo powstających PGR-ach.

Repatrianci z Kresów Wschodnich:

Polacy wysiedleni z dawnych terenów II Rzeczypospolitej, które po 1945 roku zostały wcielone do ZSRR (dzisiejsza Białoruś, Litwa i Ukraina) - którzy po 1945 roku musieli opuścić swoje rodzinne strony. Wielu z nich osiedlono właśnie w majątkach państwowych na Mazurach.

Migranci zarobkowi z centralnej Polski:

W późniejszych latach PRL-u (lata 60. i 70.) do pracy w PGR przyciągały obietnice darmowego zakwaterowania (mieszkania zakładowe), stabilna pensja, a także dostęp do przyzakładowej infrastruktury (sklepy, świetlice), co skłaniało młode rodziny z głębi kraju do przeprowadzki.

Likwidacja PGR
Przejęcie przez AWRSP:
W wyniku transformacji ustrojowej na początku lat 90. XX wieku, na mocy ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa Dz.U. 1991 nr 107 poz. 464 z dnia: 19 października 1991 r. [➚] ;
[ tekst jednolity: jw. ] , wszystkie PGR-y w Polsce zostały zlikwidowane, a ich majątek przejęła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa (AWRSP) (obecnie funkcjonującą jako Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa - KOWR).
W 1992/1993 roku Zakład Rolny w Sokołach Jeziornych oficjalnie postawiono w stan likwidacji. Cały majątek produkcyjny - setki hektarów ziemi, budynki inwentarskie oraz park maszynowy - przejęła Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa (AWRSP), która sukcesywnie dokonywała geodezyjnych podziałów gruntów w celu ich sprzedaży lub dzierżawy

Zamknięcie PGR-u w Sokołach Jeziornych doprowadziło do nagłego wzrostu bezrobocia strukturalnego i problemów socjalnych lokalnej społeczności, mieszkańców od dotychczasowego, stałego źródła utrzymania. odcięcie od dotychczasowych przywilejów socjalnych (jak darmowy opał czy deputaty) i wymuszając przekształcenie wsi.
Sokoły Jeziorne dzisiaj Po likwidacji PGR-u wieś musiała zmienić swój charakter. Ziemie dawnego zakładu zostały częściowo wydzierżawione lub wykupione przez prywatnych rolników.

Przeznaczenie terenów po PGR, Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP):
Ze względu na swoje malownicze położenie, Sokoły Jeziorne z typowej osady robotników rolnych przekształciły się w miejscowość o charakterze rolniczo-turystycznym, gdzie dawne przestrzenie PGR-u kontrastują dziś z nowoczesną zabudową domków letniskowych. Przekształcenia zachodziły pod nadzorem postanowień zawartych w nw. Uchwałach:

Uchwała nr X/35/90 z dnia 21 lutego 1990 r.

Kluczowym momentem dla masowego podziału terenu na działki letniskowe i rekreacyjne nad Jeziorem Borowym było uchwalenie przez Radę Narodową Miasta i Gminy Biała Piska planu zagospodarowania z 21 lutego 1990 roku (Uchwała nr X/35/90) - opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Suwalskiego z sygnaturą: Dz. U. Woj. Suwalskiego Nr 11, poz. 115 z dnia 20 kwietnia 1990 roku). Wyznaczono w nim rezerwę terenu pod funkcje wypoczynkowe (oznaczoną jako 59 ML).

Uchwała nr XLVI/321/02 z dnia 29 sierpnia 2002 r.

Formalne i szczegółowe uregulowanie przeznaczenia tych wydzielonych działek pod zabudowę letniskową i mieszkaniową przypieczętowała Uchwała Nr XLVI/321/02 z 29 sierpnia 2002 roku Uchwała Rady Miejskiej w Białej Piskiej Nr XLVI/321/02 z dnia: 29 sierpnia 2002 r. [➚]
w sprawie: uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Biała Piska, dotyczącej wsi Sokoły Jeziorne.
[ tekst jednolity: jw. ] , która prawnie zatwierdziła zmiany w zagospodarowaniu przestrzennym wsi. Zmiany te oficjalnie przeznaczyły tereny nad Jeziorem Borowym pod zabudowę letniskową oraz mieszkaniową jednorodzinną, co otworzyło drogę do geodezyjnego wydzielenia ponad 200 mniejszych parceli, które w późniejszych latach były wyprzedawane prywatnym inwestorom. Kolejne podziały geodezyjne i uaktualnienia planów realizowane są przez samorząd do dziś.

Uchwała nr XXXIII/265/2018 z dnia 22 lutego 2018 r.

Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego stanowiący załącznik Uchwała Rady Miejskiej w Białej Piskiej Załącznik Nr 1 do Uchwały NR XXXIII/265/2018 z dnia 22 lutego 2018 r. [➚]
pt. "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego"
[ tekst jednolity: jw. ] , do Uchwały Nr XXXIII/265/2018 Rady Miejskiej w Białej Piskiej Uchwała Rady Miejskiej w Białej Piskiej NR XXXIII/265/2018 z dnia 22 lutego 2018 r. [➚]
w sprawie uchwalenia "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy Biała Piska"
[ tekst jednolity: jw. ] , a obecnie zastępowane nowym Planem Ogólnym - definiuje zasady ochrony środowiska i ładu przestrzennego. Zwraca uwagę, że
wieś Sokoły Jeziorne stanowi obszar stanowiska archeologicznego,
co oznacza, że na tym terenie odkryto w przeszłości ślady działalności człowieka z dawnych epok (np. fragmenty ceramiki, narzędzi, dawne osady czy cmentarzyska). W związku z tym obszar ten został objęty prawną ochroną konserwatorską - wszelkie przekształcenia i prace ziemne wymagają bezwzględnego nadzoru archeologicznego i uzgodnień z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.

Uchwała nr XCI/490/2023 z dnia 25 października 2023 r.

Oficjalne dokumenty samorządowe Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Białej Piskiej (Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Uchwała Rady Miejskiej w Białej Piskiej NR XCI/490/2023 z dnia 25 października 2023 r. [➚] w sprawie oceny aktualności studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Biała Piska oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego
[ tekst jednolity: jw. ] ), tereny dawnego Państwowego Gospodarstwa Rolnego (PGR) w Sokołach Jeziornych są klasyfikowane jako obszar funkcjonalny o szczególnym zjawisku z zakresu gospodarki. Oznacza to tereny zurbanizowane bądź poprzemysłowe/porolnicze wymagające restrukturyzacji lub posiadające specyficzne przeznaczenie gospodarcze. Cała wieś Sokoły Jeziorne jest również objęta strefą ochrony archeologicznej.



Wszelkie współczesne przekształcenia własnościowe, podziały czy obrót gruntami rolnymi pozostałymi po dawnym PGR Sokoły Jeziorne podlegają restrykcyjnym przepisom Ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (UKUR) Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego Dz.U. 2003 nr 64 poz. 592 z dnia 11 kwietnia 2003 r. [➚]
         [tekst jednolity: Dz.U. 2026 poz. 941 z dnia 8 lipca 2026 r.] [ ] Celem tej Ustawy jest ochrona i wspieranie gospodarstw rodzinnych (do 300 ha) jako podstawy ustroju rolnego państwa, zapobieganie spekulacyjnemu wykupowi gruntów oraz przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji ziemi w rękach jednego podmiotu.

Wsparcie rządowe:
Gmina pozyskiwała również fundusze celowe (np. w ramach edycji dla terenów popegeerowskich), inwestując m.in. w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną, oświetlenie czy zagospodarowanie plaży gminnej w Sokołach Jeziornych.